สิ่งที่เห็นผ่านไอน้ำ
เมื่อมองดูไอน้ำที่ลอยขึ้นจากถ้วยชา เวลาจะไหลอย่างช้าๆ ประมาณแปดร้อยปีก่อนในช่วงต้นยุคคามาคุระ พระเซ็นไดโอเอ็นไซ ผู้ก่อตั้งนิกายรินไซ ได้นำเมล็ดชาจากราชวงศ์ซ่งของจีนกลับมาที่ญี่ปุ่น ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของวัฒนธรรมการดื่มชาที่เรารู้จักในปัจจุบัน ตั้งแต่นั้นมา มัทฉะก็ยังคงรอคอยช่วงเวลาที่จะได้พบกับน้ำร้อนในรูปแบบผงอย่างไม่เปลี่ยนแปลง
“มัทฉะดื่มได้แค่เติมน้ำร้อนหรือ?” คำถามง่ายๆ นี้เป็นจุดเริ่มต้นของหลายคน คำตอบคือ ใช่และไม่ใช่ แน่นอนว่าถ้าไม่ใช้แปรงตีชา (ชาเซ็น) แค่ละลายในน้ำร้อนก็สามารถดื่มได้อร่อย และในยุคมุโรมาจิ ก็มีการดื่มมัทฉะโดยเทน้ำร้อนลงในถ้วยแล้วละลายโดยไม่ใช้ชาเซ็น แต่ก็ยังมีเส้นทางสู่ถ้วยชาที่เต็มไปด้วยรสชาติและความทรงจำลึกซึ้งรอคอยอย่างเงียบๆ
ความทรงจำสีเขียวที่เชื่อมโยงกาลเวลา
มัทฉะ (まっちゃ, อังกฤษ: matcha) คือชาเขียวชนิดผงที่มีลักษณะเฉพาะคือการปลูกในที่ร่มแบบชิโนกิ (การปลูกแบบคลุม) และการเก็บใบชาโดยไม่ผ่านการนวด วิธีการผลิตเฉพาะนี้ทำให้ใบชามีสีเขียวสดใสและเพิ่มกรดอะมิโนอย่างธีอะนีนที่เป็นแหล่งรสชาติอูมามิ
ประวัติของมัทฉะไม่ได้เริ่มต้นที่ญี่ปุ่น มัทฉะมีต้นกำเนิดจากชาที่ดื่มในราชวงศ์ซ่งของจีน แต่ในดินแดนญี่ปุ่น วัฒนธรรมนี้ได้เติบโตจนกลายเป็นโลกทางจิตวิญญาณของพิธีชงชา และสามารถมองเห็นจักรวาลอันไร้ขอบเขตในถ้วยมัทฉะหนึ่งใบ
บทสนทนาลับระหว่างผงชาและน้ำร้อน
พื้นฐานการชงมัทฉะนั้นเรียบง่ายอย่างน่าประหลาด ใช้มัทฉะ 2 กรัม (ชาโซกุ 1 ช้อนครึ่ง หรือช้อนชา 1 ช้อน) ร่อนผงชา เติมน้ำร้อน 60 มล. ที่อุณหภูมิ 80°C แล้วตีด้วยชาเซ็นเป็นเวลา 15 วินาที นี่คืออัตราส่วนทองคำของมัทฉะบาง
อุณหภูมิก็มีเหตุผลลึกซึ้งเช่นกัน สารรสอูมามิในมัทฉะที่ชื่อธีอะนีนจะออกมาได้ดีที่อุณหภูมิต่ำ ส่วนสารที่ทำให้ขมอย่างคาเทชินจะออกมาที่อุณหภูมิสูง น้ำร้อนที่เหมาะสมอยู่ระหว่าง 80 ถึง 90 องศาเซลเซียส ซึ่งช่วงอุณหภูมินี้จะช่วยดึงรสชาติ สีสัน และความหวานของมัทฉะออกมาได้อย่างเต็มที่
หลายคนอาจสงสัยเรื่องอุปกรณ์ ถ้าไม่มีชาเซ็นจะชงมัทฉะได้ไหม? จริงๆ แล้วมัทฉะสามารถดื่มอร่อยได้แม้ไม่มีชาเซ็นและถ้วยชา ถ้วยชาเป็นภาชนะสำหรับชงมัทฉะ โดยปกติจะใช้ถ้วยชาแบบดั้งเดิม แต่ถ้าชงง่ายๆ ที่บ้าน สามารถใช้ถ้วยรูปทรงชามแทนได้ ไม่ว่าจะเป็นแก้วมัคหรือถ้วยเล็กที่พอดีมือ สิ่งสำคัญคือจิตใจที่ตั้งใจต่อมัทฉะ
