01เมืองแห่ง “เซโตะโมโนะ”
เมืองเซโตะอยู่ห่างจากนาโกย่าไปทางตะวันออกราว 20 กิโลเมตร ดินเหนียวคิบุชิและดินเหนียวกะเอรุเมะที่ขุดได้ในเมืองนี้มีธาตุเหล็กน้อย และจะเปลี่ยนเป็นสีขาวเมื่อเผา เตาเผาเซโตะเริ่มขึ้นในช่วงครึ่งหลังของศตวรรษที่ 10 และราวปลายศตวรรษที่ 12 ก็เริ่มผลิต “โคเซโตะ” ซึ่งเคลือบผิว ต่อมามีการเผาอุปกรณ์ชงชาด้วย ต้นศตวรรษที่ 19 เริ่มผลิตเครื่องเคลือบดินเผา และเริ่มเรียกแยกเครื่องปั้นดินเผาที่ทำมาก่อนหน้านั้นว่า “ฮนเกียวากิ” ส่วนเครื่องเคลือบดินเผาชนิดใหม่เรียกว่า “ชินเซยากิ” หรือ “โซเม็ตสึเกะยากิ” คาโตะ ทามิคิจิ ซึ่งไปเรียนรู้วิธีผลิตเครื่องเคลือบดินเผาที่คิวชู ได้นำวิธีกลับมาถ่ายทอดหลังกลับบ้าน ทำให้คุณภาพดีขึ้น คำว่า “เซโตะโมโนะ” ซึ่งหมายถึงเครื่องปั้นดินเผาโดยรวม มีที่มาจากชื่อเมืองนี้
เครื่องปั้นดินเผา
- ครึ่งหลังของศตวรรษที่ 10เริ่มมีเตาเผาเซโตะ
- ราวปลายศตวรรษที่ 12“โคเซโตะ” เคลือบผิว
- สมัยเอโดะเครื่องปั้นดินเผาที่เรียกว่า “ฮนเกียวากิ”
- ตัวอย่างในปัจจุบันอาคัตสึยากิ (เคลือบ 7 ชนิดและเทคนิคตกแต่ง)
เครื่องเคลือบดินเผา
- ต้นศตวรรษที่ 19เริ่มผลิตเครื่องเคลือบดินเผา
- ช่วงเวลาเดียวกันคาโตะ ทามิคิจิไปเรียนรู้ที่คิวชูและถ่ายทอดวิธีการผลิต
- สมัยเมจิส่งออกเครื่องเคลือบลายครามไปต่างประเทศ
- ตัวอย่างในปัจจุบันเซโตะโซเม็ตสึเกะยากิ (ภาพวาดด้วยโกสุ)
02พื้นผิวของเคลือบและลีลาของพู่กัน
ปัจจุบันมีงานหัตถกรรมดั้งเดิมของเซโตะที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นงานหัตถกรรมดั้งเดิมระดับชาติอยู่สองประเภท อาคัตสึยากิ จากทางตะวันออกของเมืองเซโตะ มีเคลือบ 7 ชนิด เช่น เคลือบขี้เถ้า เคลือบเหล็ก และเคลือบโอริเบะ พร้อมเทคนิคตกแต่งถึง 12 แบบ เช่น รอยหวี การแกะด้วยเกรียง และลายประทับ เซโตะโซเม็ตสึเกะยากิ เป็นเครื่องเคลือบดินเผาที่วาดภาพทิวทัศน์ ภาพดอกไม้และนก หรือพืชพรรณด้วยเม็ดสีที่เรียกว่าโกสุ ลงบนเนื้อสีขาวโปร่งแสง มีจุดเด่นที่การวาดลวดลายเชิงภาพวาดซึ่งพัฒนาภายใต้การชี้แนะของจิตรกร เมื่อได้รู้จักเคลือบและลวดลายตกแต่งของอาคัตสึยากิ รวมถึงลีลาของพู่กันในเซโตะโซเม็ตสึเกะยากิ ก็จะมองเห็นภาชนะเซโตะได้หลากหลายมุมยิ่งขึ้น
03จุดที่ควรสังเกต
เมื่อได้ถือภาชนะเซโตะ ลองสังเกตพื้นผิว สีของเคลือบ บริเวณที่เคลือบหนาและบาง ความมันวาวและความโปร่งแสงเมื่อกระทบแสง รวมถึงความบาง ความเข้มอ่อน และการซึมของเส้นที่วาดไว้ ตลอดจนพื้นผิวนูนเว้าที่เกิดจากรอยหวีหรือรอยแกะสลักซ้อนทับกับเคลือบ เราไม่อาจบอกได้จากรูปลักษณ์เพียงอย่างเดียวว่าใช้วัตถุดิบหรือวิธีการผลิตแบบใด หรือมาจากที่ใด จึงควรตรวจสอบจากข้อมูลสินค้าและเตาเผา สิ่งที่เราทำได้เมื่อถือไว้ในมือคือทำความรู้จักว่าภาชนะใบนั้นมีเอกลักษณ์อยู่ตรงไหน

ลองสังเกตทั้งพื้นผิวของเคลือบและลีลาของพู่กัน ยิ่งรู้จักเทคนิคมากเท่าไร ก็ยิ่งเพลิดเพลินกับภาชนะเซโตะมากขึ้นเท่านั้น








