Những gì nhìn thấy qua làn khói hơi nước
Khi ngắm nhìn làn khói bốc lên từ chén trà, thời gian như trôi chậm lại. Vào khoảng tám trăm năm trước, đầu thời Kamakura, Thiền sư Eisai, người sáng lập phái Lâm Tế, đã mang hạt giống trà từ Trung Quốc thời nhà Tống về Nhật Bản, được truyền lại là nguồn gốc của văn hóa thưởng trà hiện nay. Từ thời điểm đó đến nay, bột matcha vẫn luôn chờ đợi khoảnh khắc gặp nước nóng để được thưởng thức.
Nhiều người bắt đầu với câu hỏi đơn giản: "Matcha chỉ cần cho nước nóng vào là uống được phải không?" Câu trả lời vừa là có, vừa là không. Thật vậy, bạn có thể hòa tan matcha trong nước nóng mà không cần dùng chasen (chổi đánh trà) và vẫn uống ngon, thậm chí vào thời Muromachi, người ta cũng chỉ rót nước nóng vào chén và khuấy tan mà không dùng chasen. Tuy nhiên, con đường dẫn đến một chén trà với dư vị sâu lắng vẫn đang âm thầm chờ đợi.
Ký ức xanh kết nối thời gian
Matcha (抹茶, tiếng Anh: matcha) là trà xanh dạng bột, đặc trưng bởi phương pháp trồng dưới bóng râm (chino-ki, trồng che phủ) và cách chế biến không vò lá trà sau thu hoạch. Phương pháp độc đáo này tạo ra lá trà có màu xanh tươi sáng nhờ trồng che phủ, đồng thời tăng lượng axit amin như theanin – thành phần tạo vị umami, làm tăng hương vị.
Lịch sử matcha không bắt đầu từ Nhật Bản. Matcha không phải xuất phát từ Nhật mà có nguồn gốc từ trà được uống ở Trung Quốc thời nhà Tống. Tuy nhiên, văn hóa được nuôi dưỡng trên đất Nhật đã dần xây dựng nên thế giới tinh thần của trà đạo, để rồi trong một chén matcha có thể tìm thấy vũ trụ vô tận.
Cuộc đối thoại bí mật giữa bột và nước nóng
Cách pha matcha cơ bản thật sự rất đơn giản. Dùng 2g matcha (khoảng 1,5 muỗng chashaku hoặc 1 muỗng cà phê), rây bột, cho 60ml nước nóng 80℃, dùng chasen đánh nhanh trong 15 giây – đây là tỷ lệ vàng cho trà mỏng (usucha).
Nhiệt độ nước cũng có lý do sâu xa. Thành phần umami trong matcha là theanin dễ hòa tan ở nhiệt độ thấp, còn vị đắng do catechin lại dễ tiết ra ở nhiệt độ cao. Nhiệt độ lý tưởng là từ 80 đến 90 độ C, giúp tối đa hóa hương vị, màu sắc, vị ngon và vị ngọt của matcha.
Nhiều người có thể băn khoăn về dụng cụ. Không có chasen thì có pha được matcha không? Thực ra, matcha vẫn có thể uống ngon mà không cần chasen hay chén trà chuyên dụng. Chén trà: dụng cụ để pha matcha. Truyền thống dùng chén trà, nhưng nếu pha tại nhà thì có thể thay thế bằng chén bát hình bầu dục. Dù là cốc mug hay chén nhỏ vừa lòng bàn tay, điều quan trọng là tấm lòng hướng về matcha.
